NOWA ŁOMNICA - długa wieś łańcuchowa u podnóża pn.-wsch. krawędzi Gór Bystrzyckich, na skraju Wysoczyzny Łomnicy w Rowie Górnej Nysy. Leży na wys. ok. 400-500 m, stanowiąc przedłużenie, a właściwie część Starej Łomnicy, z którą łączy się zabudową. Dawniej powyżej miejscowości ciągnęły się rozproszone zabudowania Istebnika. Wieś leży nad bezimiennym potokiem, lewym dopływem Łomnicy. Jej otoczenie stanowią rozległe użytki rolne, jedynie od pn.-zach. rośnie większy las
Zwierzyniec, a od pn. wznosi się Kamienny Grzbiet. W jego zboczach są stare kamieniołomy. W pobliżu wsi tryskają dwa nie eksploatowane źródła szczaw wodoro-węglanowo-magnezowo żelazistych.
Nowa Łomnica została założona ok. 1550 lub 1570 roku w dobrach królewskich. W 1578 roku nabyli ją von Pannwitzowie, którzy byli właścicielami sąsiedniej Starej Łomnicy i od tego czasu datują się ścisłe związki obu wsi. W czasie wojny 30-letniej majątek von Pannwitzów został skonfiskowany za popieranie protestantów. Powrócił do nich dopiero w 1638 roku. Potem miejscowość, wraz ze Starą Łomnicą i okolicznymi wsiami, weszła w skład rozległego dominium gorzanowskiego, które do 1652 roku stanowiło własność hr. von Annaberga. Od niego odkupił je baron Jan von Herberstein i w rękach tej rodziny dominium pozostało już do końca istnienia.
W 1660 roku w dobrach gorzanowskich doszło do największych i najdłuższych na ziemi kłodzkiej rozruchów chłopskich, które objęły też mieszkańców Nowej Łomnicy. Do buntu doszło po podniesieniu pańszczyzny o 1,5 dniówki i zmianie czynszowania, co wywołało czynny opór. Część chłopów 5.07.1660 roku opuściła wsie, pozostali zastrajkowali. W odpowiedzi von Herberstein sprowadził wojsko, a chłopi wystosowali petycję do cesarza, który w 1662 roku, zatwierdził dotychczasowy wymiar pańszczyzny. Po dalszych szykanach von Herbersteina w dominium nasiliło się zbiegostwo, znaczna część poddanych opuściła wsie i uciekła do Czech. Opór i walki trwały z różnym natężeniem przez kilka następnych lat, m.in. w maju 1678 roku doszło do ponownego strajku. Opór zaczął wygasać po zarazie w 1679 roku i wreszcie w 1684 roku została zawarta ugoda pomiędzy panem i poddanymi. Mimo to rozpoczęły się represje, które dotknęły wielu zbuntowanych chłopów, a nawet całe wsie, m.in, Nową Łomnicę. Po tych wydarzeniach nastąpił okres spokoju. Wieś rozwijała się i w 1747 roku składała się już z dwóch części, z których jedną posiadał E. von Pannwitz, a drugą hr. von Herberstein. Mieszkało tu 17 kmieci oraz 15 zagrodników i chałupników. W 1765 roku cała wieś była własnością hr. von Herbersteina i liczyła 29 kmieci, 10 zagrodników i 10 chałupników, w tym 4 rzemieślników. W 1787 roku było już tylko 10 kmieci oraz 40 zagrodników i chałupników. W 1840 roku miejscowość składała się z 60 budowli, był też folwark i 7 rzemieślników. Nowa Łomnica była wsią rolniczą, dysponowała dużym areałem, nisko położonych użytków rolnych, na stosunkowo dobrych glebach. Dlatego też nie rozwinęło się tu tkactwo chałupnicze w takim stopniu, jak w innych wsiach górskich. Nie wykształciła się też funkcja letniskowa.
Naprzeciwko domu nr 25 stoi murowana kapliczka domkowa z pocz. XIX wieku, a przy domu nr 6 - bar.-klas. figura św. Jana Nepomucena - kam., polichr., z pocz. XIX w. |
O mieście
