PONIKWA - uchodzi za jedną z najstarszych łańcuchówek na tym terenie, rozwiniętą w szerokiej, malowniczej dolinie Ponika. Jako Verlornwasser wymieniona została po raz pierwszy w dokumencie Jana Luksemburczyka z 4.07.1319 r., lecz zapewne istniała już w XIII w. Miała ona być zależna od gródka, stojącego u ujścia Ponika do Nysy Kł. prawdopodobnie zniszczonego przez husytów. W 1427 r. Hannus von Moschen, wójt Bystrzycy Kł., sprzedał ją swemu zięciowi, bystrzyckiemu ławnikowi Jorgowi von dem Sanda. Z czasem stała się królewszczyną. W XVII w. bp Karol Habsburg przyłączył do wsi Kamienisty Kierz, sporne grunty na Kamienisku (526 m), odebrane właścicielom Wyszek - panom von Moschen. W 1622 r. chłopi wzięli udział w znanym powstaniu Hansa Wolffa, doprowadzeni do rozpaczy grabieżą dragonów Lichtensteina, rekatolizycujących siłą
okoliczne tereny. Około 1655 r. zapołożono powyżej wsi, na Wybiegu, kolonię Sowiny (od nazwiska osadnika). W 1684 r. Ponikwa przeszła w ręce prywatne. W połowie XIX w., kiedy było tu ponad 20 rzemieślników, jej część należała do królewny Marianny. Z czasem zaczęli przybywać do niej na spacery kuracjusze z Długopola-Zdr. W 1935 r. liczyła 506 mieszkańców, obecnie poniżej 300.
Interesującym zabytkiem jest barokowy, jadnonawowy kościół św. Józefa Pracownika, wzniesiony na początku XVIII w., natomiast kwadratowa (górą ścięte naroża), nakryta dachem namiotowym wieża - w 1802 r. Od tegoż czasu służy jako pogrzebowy, nieco rozbudowany, nakryty dachem dwuspadowym. Prezbiterium zakończono
półkoliście i objęto sklepieniem kolebkowym (wraz z nawą) o głęboko ciętych lunetach, wszakże bez okien. Tu też polichromie. Wyposażenie jest głównie barokowo-rokokowe, w tym ołtarz główny typu architektonicznego o dość bujnych dekoracjach, zawierający obraz patrona. Nad bocznymi wejściami umieszczono figury aniołów z rozpostartymi skrzydłami. Przy prawym podłuczu znajduje się marmoryzowana ambona rokokowa z końca XVIII w. W jej edykułowych niszach kosza tkwią postacie ewangelistów. Od strony nawy stoi ołtarz św. Anny,
naprzeciw - Matki Bożej z barokową figurę MB z Dzieciątkiem. Piaskowcowa chrzcielnica pochodzi z początku XIX w. i wykazuje cechy klasycystyczne. Natomiast malowane stacje Drogi Krzyżowej reprezentują barok z połowy XVIII w. Wyróżniają się też wartością rzeźby św. Barbary i Madonny, drewniane i polichromowane z XVIII w. Na suficie namalowano w latach dwudziestych XX w. oryginalny fresk („Świętość Ponikwy"?), który w tondzie ujmuje postacie ówczesnych mieszkańców, stanowi więc swoisty portret zbiorowy.
Koło kościoła znajduje się kapliczka pokutna wysokości 210 cm z wnęką, datą 1673 lub 1623 i inskrypcją Mathez Lacrisch, oraz kamienne Ukrzyżowanie w ludowym, prymitywnym wykonaniu, jedno z najstarszych na Ziemi Kłodzkiej (początek XVIII w.?). Poniżej św. Jan Nepomucen z połowy XVIII w. Za świątynią rosną potężne stare lipy drobnolistne. Wartościowy jest zespół budownictwa wiejskiego, w tym chałupy z gankami i galeryjkami. Na szczycie domu nr 8 w dole wsi zachowała się polichromia Trójcy Św. |
O mieście
