STARKÓWEK - niewielka wieś nad Duną Górną. Ciągnie się u stóp Zagajnika i Kamiennego Grzbietu na Wysoczyźnie Łomnicy w Rowie Górnej Nysy, przy szosie z Bystrzycy Kłodzkiej do Polanicy Zdroju, na wys. ok. 410-480 m. Otaczają ją użytki rolne na dobrych glebach, powstałych na czwartorzędowych osadach. Jedynie na Zagajniku i Kamiennym Grzbiecie rosną lasy świerkowe, a na południe od wsi ciągnie się las mieszany
Zwierzyniec. Łagodnie pofalowany teren obniża się w dolinę potoku, w której leży wieś. Starkówek jest wsią rolniczą. Nie ma tu żadnego zaplecza
handlowo-usługowego.
Starkówek powstał w 1562 r. jako kolonia sąsiedniego Starkowa, ale jego dzieje były powiązane z dobrami gorzanowskimi i Starą Łomnicą. Pierwszymi obiektami w osadzie były młyn wodny i kaplica, przy nich dopiero rozwinęła się wieś. W XVII w. byli już rzemieślnicy (kowal, krawiec i szewc). W 1652 r. dotychczasowy właściciel hr. von Annaberg z Gorzanowa sprzedał dobra baronowi von Herbersteinowi, który w 1660 r. utworzył w Gorzanowie majorat, obejmujący też Starkówek.
W tym samym czasie zaczęły się niepokoje wśród chłopów, spowodowane bezprawnym podniesieniem przez von Herbersteina wymiaru pańczczyzny o 1,5 dniówki. Chłopi częściowo opuścili wsie, pozostali zbuntowali się. W odpowiedzi von Herberstein sprowadził z Kłodzka żołnierzy, których karnie zakwaterował w opornych wsiach.
Bunty chłopskie trwały z różnym nasileniem do 1679 r., obejmując także Starkówek. W zimie 1679 r. wybuchła zaraza, która przyspieszyła zakończenie walk, ale w 1682 r. wybuchł ponownie bunt w Starkówku., bowiem chłopi odmówili pełnienia powinności myśliwskich na rzecz von Herbersteina. Koniec niepokojom położyła dopiero ugoda zawarta w 1684 r.
W XVIII w. Starkówek był sporą wsią. W 1765 r. mieszkało tu 15 kmieci 11 zagrodników i 15 chałupników, było też 5 rzemieślników, a wieś pozostawała własnością hr. von Herbersteinów. W 1787 r. był folwark i 2 młyny wodne, a mieszkało 9 kmieci oraz 42 zagrodników i chałupników. Do Starkówka należał las Zwierzyniec. W XIX w. wieś nadal wchodziła w obręb gorzanowskiego dominium hr. von Herbersteinów. W 1840 r. było 55 bud., kaplica, folwark oraz młyn wodny i tartak. Mieszkało 5 rzemieślników. Starkówek leżał przy dość ruchliwej drodze, ale nie miało to większego wpływu na rozwój wsi, która pozostawała osadą roln.--przem. W k. XIX w. w Zwierzyńcu powstała leśniczówka o tej samej nazwie.
Po 1945 r. wieś zachowała swój charakter, ale gospodarstw pełnorolnych jest niewiele i dlatego znaczna część mieszkańców pracuje poza wsią, w przemyśle. Nie odrodził się istniejący dawniej przemysł. Wieś ma ustabilizowaną sytuację ludności i perspektywy rozwoju rolnictwa.
Przy dawnym stawie na pd.-wsch. krańcu wsi stoi kaplica św. Floriana, pełniąca funkcję kość. fil. parafii w Polanicy Zdroju Sokołówce. Wzniesiona w 1562 r. przez młynarza Bacha - ren., założona na prostokącie, z dostawioną z tyłu wieżyczką-sygnaturką. Znacznie przebudowana w 1891 r. remontowana w latach 1927, 1973 i 1976. Wewnątrz m.in. barokowy, drewniany, polichromowany ołtarz z około z 1760 r. oraz barokowe rzeźby i obrazy z XVIII wieku, niektóre o cechach sztuki ludowej, wśród nich była interesująca rzeźba św. Wilgefortis, skradziona po 1970 r. |
O mieście
