|
|
| |
| Miejscowości
naszej gminy |
| |
|
|
| |
|
|
SZKLARKA - niewielka wieś o skupionej zabudowie. Leży w Rowie Górnej Nysy u pn.-wsch. podnóża Gór Bystrzyckich, na wys. ok. 370-400 m, nad potokiem spływającym spod Koszeli. Jedynie na grzbiecie Gajowej i Koszeli, od pd.-zach., rosną lasy; z pozostałych stron ciągną się rozległe użytki rolne w Obniżeniu Bystrzycy Kłodzkiej, opadające ku dolinie Nysy Kłodzkiej. Teren wokół Szklarki jest zbudowany głównie z górnokredowych piaskowców i zlepieńców. Szklarka jest wsią rolniczą. Sz. posiada
w pełni ustabilizowaną sytuację ludności. Wynika to z dogodnego położenia, dobrych gleb, rozwoju rolnictwa i bliskości miasta. Przez wieś prowadzi szosa Nr 388 z Bystrzycy Kłodzkiej do Polanicy Zdrój.
Szklarka powstała prawdopodobnie w końcu XIV lub na początku XV w. jako osada szklarska, związana z hutą szkła wzmiankowaną w 1418 r. Należała do von Pannwitzów z sąsiedniej Starej Łomnicy. Była tu jedna ze starszych hut szkła w Sudetach poświadczona w dokumentach. Istniała do czasu wojen husyckich w l. ćw. XV w. Wówczas została zniszczona. Szklarstwo w Szklarce już nigdy nie odrodziło się. W XV w. wieś nadal była własnością von Pannwitzów i stanowiła ich rodowy
majątek, wielokrotnie wymieniany w dokumentach obok Starej Łomnicy. Jej dzieje były ściśle związane ze Starą Łomnicą, później z Gorzanowem. W drugiej połowie XV w. wzmiankowano w Szklarce wolne sędziostwo.
W pierwszej połowie XVII w. należała do hr. von Annaberga z Gorzanowa. W 1652 r. dobra gorzanowskie ze Szklarką, zakupił baron von Herberstein, który w 1660 r. utworzył majorat. W latach 1660-84 w dominium gorzanowskim trwały bunty chłopów na tle bezprawnego podniesienia przez von Herbersteina wymiaru pańszczyzny. W zajściach tych brali udział także mieszkańcy Szklarki. Szczególnie czynnie wystąpili w 1679 r. Po kolejnym buncie, von Herberstein najpierw aresztował na dwa tygodnie żony trzech buntowników, a następnie zakwaterował karnie we wsi żołnierzy sprowadzonych z Kłodzka, wreszcie 2.04.1679 r. aresztował sołtysa Szklarki. W maju nastąpił kolejny bunt. Niepokoje wygasły dopiero w zimie 1679 r., gdy wybuchła zaraza, która
pochłonęła ofiary. Ostateczny kres buntom położyła ugoda zawarta pomiędzy von Herbersteinem i chłopami w 1684 r.
W XVIII w. wieś rozwijała się powoli, co wynikało z małego areału gruntów należących do niej. W 1747 r. Szklarka nadal stanowiła własność hr von Herbersteina. Mieszkało tu tylko trzech kmieci oraz siedmiu zagrodników i chałupników. W 1765 r. tylko część Szklarki należała do hr. von Herbersteina, część miał hr. von Althann z Międzylesia. Część posiadał też hr. von Bellegarde ze Szczytnej. Razem we wsi był0 29 kmieci, 22 zagrodników i 34 chałupników, w tym 26 rzemieślników głównie tkaczy chałupników. Ten gwałtowny wzrost Szklarki i jej podział między trzech posiadaczy, wynikał ze zmiany przynależności sąsiednich folwarków
i kolonii, przyłączonych do wsi. W 1787 r cała Szklarka należała do hr. von Herbersteina. Liczyła ośmiu kmieci oraz trzynastu zagrodników i chałupników, w tym ośmiu rzemieślników. Później ilość budynków i liczba mieszkańców nie ulegały większym zmianom. W 1840 r. nadal była własnością hr. von Herbersteina. Liczyła 29 bud., były 3 młyny wodne olejarnia i folwark ze stadem wołów, było też 11 rzemieślników. Taki układ trwał praktycznie do 1945 r. Po wojnie Szklarka pozostała wsią rolniczą.
Szklarka zachowała pierwotny układ wsi łańcuchowej i kilka starych domów mieszkalnych i mieszkalno-gospodarczych, drewnianych i drewniano-murowanych, o charakterystycznych, oszalowanych szczytach. Pochodzą z XIX w. Przy drodze stoi skromna kapliczka domkowa z XIX w. Według niezbyt pewnych przekazów może być starsza, bowiem miała powstać jako wotum po zarazie w 1680 r. |
| |
 |
|
|
|
| |
|
Kliknij na
zdjęcie, aby powiększyć |
| |
| |
|
Źródło:
Słownik Geografii Turystycznej Sudetów.
Red. Marek Staffa. Tom 15 Kotlina
Kłodzka i Rów Górnej Nysy,
foto: Tomasz Dereń |
|
|
|
|
O mieście
